De sturende staat: Significant feliciteert Michiel Blom met een bijzondere scriptie!

‘De sturende staat: Onderzoek naar verschuivingen in het sturingsinstrumentarium van de Rijksoverheid tussen 1980 en heden’. Dit is de titel van de afstudeerscriptie die managing consultant Michiel Blom heeft geschreven voor het afronden van zijn Masterstudie Beleid en Bestuur aan de Universiteit van Utrecht.

Deze bijzondere scriptie gaat in op de vraag hoe de overheidssturing zich ontwikkelde in de afgelopen decennia. Centraal staat de vraag of de Rijksoverheid horizontaler (meerzijdig, nevengeschikt) is gaan sturen. Een premisse die veel wetenschappers en bestuurders zelf gebruiken bij het beschrijven van de ontwikkeling van het publiek bestuur. Voorbeelden van horizontale sturing zijn bestuursakkoorden, convenanten en verzelfstandiging van overheidstaken.

Michiel heeft in zijn empirische studie onderzocht welke sturingsinstrumenten werden ingezet tussen 1980 en heden. Aan de hand van casestudies heeft hij onderzoek gedaan naar verschillende beleidsterreinen: stimulering van de verkeersveiligheid, bestrijding jeugdcriminaliteit, stimulering van de arbeidsparticipatie van vrouwen, de inrichting van het zorgstelsel en de stimulering van milieuvriendelijk gedrag van consumenten.

Michiel komt tot de opmerkelijke conclusie dat de Rijksoverheid niet horizontaler is gaan sturen, hoewel dit vaak wordt aangenomen. Hij schrijft dat “… juridisch eenzijdige sturingsinstrumenten gedurende de hele onderzoeksperiode dominant [blijven], hoewel deze iets terrein ‘verliezen’ aan het economische instrumentarium.”

En “Misschien wel een van de meest opvallende punten in dit onderzoek is dat, in weerwil van wat veel bestuurskundigen ons willen doen geloven en van retoriek over ‘de terugtrekkende overheid’, de Rijksoverheid nog altijd duidelijk van zich doet spreken. Er wordt meer gereguleerd en geïntervenieerd dan tevoren.”

Naast het empirische onderzoek bevat de scriptie ook een beschouwing op het wetenschappelijke debat over overheidssturing. Een beschouwing die een belangrijke kritische noot bevat richting wetenschappers: “Uit het empirische onderzoek blijkt duidelijk dat het openbaar bestuur in Nederland in beweging is, maar dat per saldo zeker niet gesproken kan worden van een horizontalisering of verticalisering van de wijze van sturen. Veel eerder is sprake van tegengestelde en elkaar versterkende tendensen. Het is daarom opmerkelijk dat bestuurskundigen in het wetenschappelijke debat betrekkelijk generaliserende stellingen innemen. Het debat zou aan diepte en kracht winnen wanneer de noodzakelijke nuance wordt ingebracht en wanneer de ingenomen stellingen vaker onderbouwd zouden worden met empirisch onderzoek.”

Zijn studiebegeleiders karakteriseerden zijn werk als “van uitzonderlijk niveau” en waardeerden zijn scriptie met een 9,5! Significant feliciteert Michiel met dit fantastische resultaat.